३१ असार २०८३ बाँके । नेपाल प्रहरीलाई नागरिकले सबैभन्दा बढी कठिन परिस्थितिमा सम्झन्छन्। दुर्घटना होस्, अपराध होस्, विपद् होस् वा सार्वजनिक सुरक्षा—सबैभन्दा पहिले पुग्ने संस्था नेपाल प्रहरी नै हो। तर प्रहरी संगठनको प्रभावकारिता केवल कानुन कार्यान्वयनले मात्र निर्धारण हुँदैन। त्यसको आधार प्रहरी कर्मचारीको व्यावसायिकता, अनुशासन, नैतिकता र सेवाप्रतिको समर्पणमा निर्भर हुन्छ।
यही सन्दर्भमा सहायक प्रहरी निरीक्षक (असई) नविन कुमार शाहीको कार्यशैली प्रहरी सेवाभित्र सकारात्मक अभ्यासका रूपमा चर्चा गर्न सकिने उदाहरण बनेको देखिन्छ। सहकर्मीहरूका अनुसार उनी जिम्मेवारीबाट पछि हट्नेभन्दा समाधान खोज्ने, आदेशको मात्र पालना गर्नेभन्दा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्ने र अधिकारभन्दा सेवालाई प्राथमिकता दिने प्रहरी अधिकृतका रूपमा परिचित छन्।
प्रहरी सेवामा व्यक्तित्वभन्दा महत्वपूर्ण कार्यशैली
प्रहरी संगठनमा एउटै पदमा रहेर पनि सबैको कार्यसम्पादन समान हुँदैन। केही कर्मचारी केवल नियमित जिम्मेवारीमा सीमित हुन्छन् भने केहीले आफ्नो व्यवहार, अनुशासन र सेवाभावबाट संस्थाको छवि निर्माण गर्छन्। असई शाहीले आफूलाई दोस्रो श्रेणीमा स्थापित गर्ने प्रयास गरिरहेको सहकर्मीहरूको बुझाइ छ।
उनी नागरिकसँग संवाद गर्दा सम्मानजनक व्यवहार गर्ने, समस्या सुन्ने, कानुनी प्रक्रिया स्पष्ट रूपमा बुझाउने र विवाद समाधानमा संयम अपनाउने शैलीका कारण फरक पहिचान बनाउन सफल भएको बताइन्छ। प्रहरी र नागरिकबीचको विश्वास निर्माणमा यस्ता व्यवहारिक पक्ष अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छन्।
अनुशासन र नेतृत्व—प्रहरी सेवाको मेरुदण्ड
प्रहरी संगठन आदेश, अनुशासन र समयपालनमा आधारित संस्था हो। तर अनुशासन केवल नियम पालनामा सीमित हुँदैन, यसले कार्यसंस्कृति निर्माण गर्छ। असई नविन कुमार शाहीले आफ्नो कार्यशैलीबाट अनुशासनलाई व्यवहारमा उतार्ने प्रयास गरेको देखिन्छ।
जुनसुकै जिम्मेवारीलाई समान गम्भीरताका साथ पूरा गर्ने, टोलीमा समन्वय कायम गर्ने र चुनौतीपूर्ण अवस्थामा पनि संयमित निर्णय गर्ने गुणले उनी कनिष्ठ प्रहरीका लागि सिकाइको स्रोत बन्न सक्ने आधार देखिन्छ। नेतृत्व भनेको पदको अधिकारभन्दा बढी व्यवहारको प्रभाव हो भन्ने सन्देश उनको कार्यशैलीले दिन्छ।
नागरिकको विश्वास जित्ने प्रहरी नै सफल प्रहरी
सुरक्षित समाज निर्माणका लागि नागरिक र प्रहरीबीचको सम्बन्ध बलियो हुनु अपरिहार्य छ। जब प्रहरी निष्पक्ष, पारदर्शी र उत्तरदायी हुन्छ, तब नागरिकको विश्वास स्वतः बढ्छ। यही विश्वासले अपराध नियन्त्रण, सूचना संकलन र सामुदायिक सुरक्षामा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्छ।
असई शाहीले सेवाभावलाई प्राथमिकतामा राख्दै नागरिकमैत्री व्यवहार अपनाउने प्रयासले प्रहरी सेवाको मानवीय पक्षलाई बलियो बनाएको देखिन्छ। यसले प्रहरीप्रतिको सकारात्मक धारणा विस्तार गर्न सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
नयाँ पुस्ताका प्रहरीका लागि प्रेरणा
नेपाल प्रहरीमा प्रवेश गर्ने प्रत्येक युवा कर्मचारीले केवल शारीरिक क्षमता मात्र होइन, नैतिकता, धैर्य, सेवाभाव र व्यावसायिक दक्षता पनि विकास गर्न आवश्यक हुन्छ। अनुभवी र कर्मशील प्रहरी कर्मचारीहरूको कार्यशैली नै नयाँ पुस्ताका लागि सबैभन्दा ठूलो प्रशिक्षण हो।
असई नविन कुमार शाहीको कार्यपद्धतिले एउटा स्पष्ट सन्देश दिन्छ—प्रहरी सेवामा सम्मान पदले होइन, जिम्मेवारीप्रतिको निष्ठा, इमानदारी र नागरिकप्रतिको व्यवहारले प्राप्त हुन्छ। यही सोचले संगठनलाई बलियो बनाउँछ र प्रहरी सेवाप्रतिको जनविश्वासलाई दीर्घकालसम्म टिकाइराख्न मद्दत गर्छ।
निष्कर्ष
प्रहरी संगठनलाई सबल, विश्वसनीय र जनमुखी बनाउन आधुनिक प्रविधि, स्रोतसाधन र कानुनी सुधार आवश्यक छन्। तर त्यसभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष भनेको इमानदार, अनुशासित र सेवाप्रति समर्पित जनशक्ति हो। असई नविन कुमार शाहीजस्ता प्रहरी कर्मचारीले देखाएको लगन, जिम्मेवारीबोध र सकारात्मक कार्यसंस्कृतिले प्रहरी संगठनलाई अझ प्रभावकारी बनाउने आधार तयार गर्छ।
प्रहरी सेवामा वास्तविक सफलता पदोन्नति वा प्रशंसापत्रमा सीमित हुँदैन। नागरिकको मन जित्ने, सहकर्मीलाई प्रेरित गर्ने र संस्थाको प्रतिष्ठा उकास्ने कर्म नै एउटा प्रहरी कर्मचारीको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हो। यही कारण, असई नविन कुमार शाहीको कार्ययात्रा केवल व्यक्तिगत सफलताको कथा होइन, सम्पूर्ण प्रहरी संगठनका लागि अनुकरणीय प्रेरणाको विषय पनि हो।