कोहलपुर, बाँके —
“शैक्षिक हबको सपना, सबैका लागि समान शिक्षा” भन्ने आदर्श नारासहित अगाडि बढेको कोहलपुर नगरपालिकामा यतिबेला त्यही नाराको अर्थमाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ। नगर शिक्षा शाखाले सार्वजनिक गरेको छात्रवृत्तिसम्बन्धी सूचना र संस्थागत विद्यालयहरूले बनाएको सूचीबीच देखिएको स्पष्ट असमानताले सार्वजनिक असन्तुष्टि र शंका जन्माएको छ।

नगरपालिकाले सर्वसुलभ शिक्षा, पारदर्शिताको सम्मान गर्ने भन्दै नगर शिक्षा शाखामार्फत छात्रवृत्तिका लागि एक सूचना सार्वजनिक गरेको थियो। तर व्यवहारमा आएर संस्थागत विद्यालयहरूले बनाएका सूचीहरूमा पारदर्शिता नदेखिएको भन्दै अभिभावक, विद्यार्थी र सर्वसाधारण आक्रोशित भएका छन्।

सूचना अनुसार गरीबी, मेधा र सामाजिक स्थिति हेरेर छात्रवृत्ति वितरण गरिनुपर्ने थियो। तर, कतिपय विद्यालयका सूचीमा राजनीतिक दलका नेताहरू, ठूला व्यक्तिहरूका छोराछोरीको नाम मात्र समेटिएको देखिनु, त्यो पनि आर्थिक रूपमा सक्षम भनिएका परिवारबाट, शंकास्पद देखिन्छ।

‘सूचना एउटा, सूची अर्को’ – अभिभावकको गुनासो

नगर शिक्षा शाखाले जारी गरेको मापदण्ड र प्राथमिकताहरू स्पष्ट छँदैछ। तर, विद्यालयहरूले बनाएको सूचीमा त्यसको उल्लंघन भएको स्थानीयहरूले गुनासो गरेका छन्। एक अभिभावक भन्छन्:

“छात्रवृत्तिको नाममा गरिबका छोराछोरी होइन, पहुँचवालाका बच्चाहरू अग्रपंक्तिमा छन्। नगरपालिकाले नीति बनायो, तर कार्यान्वयन गर्नेहरू नै अनुशासनहीन छन्।”

शैक्षिक हबको नारामा सीमित नगरको व्यवहार?

कोहलपुर नगरपालिकाले आफूलाई ‘शैक्षिक हब’ को रूपमा स्थापित गर्ने दाबी गर्दै आएको छ। तर यस्तो कार्यशैलीले त्यो दाबीलाई ‘नारा मात्र’ मा सीमित बनाइदिएको धेरैको बुझाइ छ।

शिक्षा हक हो, अवसर होइन भन्ने नारालाई व्यवहारमा लागू गर्न नगरपालिकाले शिक्षा सम्बन्धी निर्णयहरूमा अझ कडाइ, अनुगमन र सार्वजनिक सहभागिता बढाउनु आवश्यक देखिन्छ।

अब के गर्ने?

नगरपालिकाले यदि शैक्षिक हब बन्ने सपना साकार पार्न चाहन्छ भने —

• सबै विद्यालयका छात्रवृत्ति सूची सार्वजनिक गर्नुपर्छ,
• ती सूचीहरू नगर शिक्षा शाखाको सूचनासँग मिलान गर्नुपर्छ,
• अपारदर्शी रूपमा छात्रवृत्ति लिनेहरूलाई जिम्मेवार ठहर गर्नुपर्छ।

नगर शिक्षा शाखाले समेत यस विषयमा स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गर्नुपर्ने माग उठेको छ।

“शिक्षा सबैका लागि हो, केहीका लागि होइन”

कोहलपुरका हजारौं गरीब र मधेसी विद्यार्थीले समान अवसरको आशा गरेका छन्। उनीहरूको भविष्य न टाढाको राजधानीसँग बाँधिएको छ, न त पहुँचवालाको कृपाबाट निर्भर हुनुपर्छ। यो न्यायको, पारदर्शिताको, र योग्यताको मुद्दा हो।

अब नगर शिक्षा शाखा र नगरपालिका नेतृत्वले देखाउने इमानदार पहल र जवाफदेही व्यवहार नै कोहलपुरको शैक्षिक भविष्यको आधार बन्नेछ।